ناڤهندا نووچهیان – سهما
چهکدارهکێ فهرهنسی یێ ئهندامێ داعش، کو دهێته باوهرکرن هاتبته كوشتن، رۆژا دووشهمبوویێ بێ ئامادهبوونا وی ل فهرهنسا دهێته دادگههکرن. ئهڤه ئێکهمین دادگههکرنه ل فهرهنسا کو تێدا چهکدارهکێ وی گرووپی ب تۆمهتا جینۆسایدێ بهرامبهر کوردێن ئێزدی بهێته تۆمهتبارکرن.
تۆمهتێن ل سهر سهبری ئێسید
سهبری ئێسید، یێ کو ل سالا 1984 ژ دایکبووی و ل 2014ێ چوویه ناڤ رێزێن داعش ل سووریا، تۆمهتباره ب وێ چهندێ کو چهندین ژنێن ئێزدیان ل بازاران کڕینه و دهستدرێژیا سێکسی کرییه سهر وان، ههروهسا ئاڤ و خوارن ل وان گرتییه.
ههرچهنده گۆمان دهێته کرن ئێسید ل سالا 2018ێ هاتبێته کوشتن، بهلێ ژبهر نهبوونا بهلگهیێن فهرمی یێن مرنا وی، دادگههێ بڕیار دا بێ ئامادهبوونا وی ب تۆمهتا جینۆساید، تاوانێن دژی مرۆڤایهتیێ و ههڤکاریا وان تاوانان کو د ناڤبهرا سالێن 2014 و 2016ێ دا هاتینه ئهنجامدان، دادگهه بکهت.
گرنگیا دادگههکرنێ
پاتریک بودوین، پارێزهر ل کۆمهلا مافێن مرۆڤ ل فهرهنسا ڕاگههاند: “ژبهرکو چهکدارێن داعش ههبووینه کو وهسا هاتیه زانین كوشتینه، بهلێ دیار بووینهڤهیه، گهلهک گرنگه ئهڤ دادگههکرنه بڕێڤه بچت.”
کلێمێنس بێکتار، پارێزهرا سێ ژنێن ئێزدی و ههشت زارۆکێن وان کو د ڤی کهیسی دا سکالاكهرن، دبێژیت ئهڤ دادگههکرنه دێ بتە “خواندنهكا دن بۆ تاوانێن داعش”، کو گهلهک جاران ل فهرهنسا تنێ وهک تاوانێن تیرۆرستی سهرهدهری دگهل دهاته کرن.
کلێمێنس بێکتار دووپات کر کو پێدڤییه تیشک بكهفته سهر وان پێشێلکاریێن گران یێن دژی وهلاتیێن سڤیل هاتینه کرن، ب تایبهتی سیاسهتا جینۆسایدێ بهرامبهر ئێزدییان.
جینۆسایدا کوردێن ئێزدی
داعش ل سالا 2014ێ رووبهرهکێ بهرفرههـ ل سووریا و عێراقێ کۆنترۆل کر.
رێکخراوا توندڕهو د ئابا وێ سالێ دا هێرش کره سهر شنگالێ و ئێزدی کۆمهلکوژ کرن و ب هزاران ژن و کچ ژی ڕهفاندن. ڤهکۆلهرێن نهتهوهیێن ئێکگرتی پاشان ئهڤ رهفتاره وهک “جینۆساید” نیاسین.
ئێسید د ڤیدیۆیهکا داعش دا ل سالا 2015ێ دیار بوو، دهمێ هانی کورێ ههڤژینا خۆ ددا کو تهمهنێ وی 12 سال بوو، بۆ هندێ بارمتهیهکێ فهلهستینی بکوژت، ههڤژینا ئێسید، کو د دهمێ ڤهگهڕیانا خۆ بۆ فهرهنسا هاتبوو دهستسهرکرن، بڕیاره د دادگههکرنێ دا ئاماده بت.
بڕیارێن دی یێن ئهورووپا
بهری نوکه ل سالا 2021ێ، دادگهههکا ئهلمانیا ئێکهمین بڕیار ل سهر ئاستێ جیهانێ دهرئێخست و تاوانێن داعش دژی ئێزدییان وهک جینۆساید ناسین.
ههروهسا ههیڤا بووری دادگهههکا سوێدێ و پار ژی دادگهههکا بهلجیکا، بڕیارێن ههڤشێوه دژی چهکدارێن داعش دهرئێخستن کو ژن و زارۆکێن کوردێن ئێزدی وهک کۆیله بکارئینابوون.