ناڤەندا نووچەیان – سەما
ل دهستپێكا مهها ئوكتۆبهرێ رێورهسمێن جهژنا جهمایێ ل پهرستگهها لالش دهستپێدكهن، بۆ ئيساله ڕێنما بۆ زيارهتكاران دێ ئێنه دهركرن.
سێ شهمبوويێ، 23ـی ئەیلوولا 2025، جههوهر عهلى بهگ، وهكيلێ ميرێ ئێزديان بۆ كاروبارێن پهيوهنديان، بۆ سهما ڕاگههاند: جهژنا جهمايێ نێزيكبوويه، مه هيڤى ژ خهڵكێ خۆ ههيه دهمێ سهرهدانا پهرستگههێ دكهن بۆ گێڕانا ڕێورهسمێن جهژنێ، جلوبهرگێن جوان و كهلتوورێ ئێزديان ل بهر خۆ بكهن.
وهكيلێ ميرێ ئێزديان دووپاتكر، داخوازێ ل زيارهتكاران دكهين ل گهڵ دهزگههێن ئهمنى د هاريكاربن بۆ ب ڕێڤهچوونا ڕێورهسمان، ژبهركو قهرهبالغيهكا مهزن پهيدا دبت و پتر پاقژيا پهرستگههێ بپارێزن.
جهژنا جهمایێ دبته درێژترین جهژنا ئێزدیان و دكهفته د ڕۆژێن (24-30)ى ئهیلونا ڕۆژههلاتى كو دكهفته ڕۆژێن (6-13) مهها(10) یا زاینى، ئانكو ژ 6-10 تا 13-10، ڕێورهسمێن ڤێ جهژنێ گهلهكن كو بۆ ماوێ ههفت ڕۆژان ل پهرستگهها لالش دئێنه گێڕان.
ئهڤێ جهژنێ پهیوهندى ب سروشتى ڤه ههبوویه، ڕێورهسمێن وێ گرێداینه ب دهستپێكا دیرۆكا ئێزدیاتیێ و سهردهمێ خوداوهندان و ب تایبهت ڕێورهسمێن ههره دیار د ڤێ جهژنێ دا قوربانیكرنا (گا)ى یه ئهوژى ژ بۆ خوداوهندێ ڕۆژێ (شێشم / شێشمس)ــه كو د ئێزدیاتیێ دا مهزنترین خوداوهنده.
دیسان هندهك ڕێورهسم دناڤ ئهڤێ جهژنێ دا دئێنه گێڕان كو گرێدایى قۆناغا دووێ یا دیرۆكا ئێزدیاتیێ یه، ئهوژى ڤهدگهرته بۆ سهردهمێ نهبى ئیبراهیم بابێ نهبیا و خودێناسیێ، ههروهسا تشتێ ههره بالكێشێ دیار د ڤێ جهژنێ دا ڕێورهسمێن قهدهم ڤهگوهاستنا شیخادى یه گیانێ من ب گۆڕى و هندهك ژ ڕێورهسمێن وى سهردهمى یه دبێژنێ قۆناغا سێیێ و قۆناغا نووژهنكرنا ئێزدیاتیێ.
ههر ڵ ڤێ جهژنێ دا گهلهك بۆچۆن و دیتن ههینه ئهڤهژى بۆ كهڤناتیا ڤێ جهژنێ ڤهدگهرت و ڕێورهسمێن وێ دبنه بهڵگه بۆ دیرۆكا كهڤناتیا ئێزدیاتیێ و قۆناغێن ئێزدى تێرا دهربازبووین كو د جهژنێ دا دئێنه دیاركرن.
رێورهسمێن ڤێ جهژنێ بڤى تهرزێ ل خوارێ دگێرن:
1- ب ڕۆژهكێ یان دوویان بهرى جهژنێ، ژبۆ پێشوازیا مێهڤان و مریدێن خۆ سهردهریێن خاس و چاكان ل پهرستگههێ ئامادهدبن.
2- ب ڕۆژهكێ بهرى جهژنێ، دیندارێن ئێزدیان ل پهرستگهها لالش بهرههڤ دبن ئهوژى ژبۆ گێڕانا ڕێورهسمێن جهژنێ.
3- ههر ئێزدیهكى ل پهرستگههێ ئامادهبت دڤێت ل مهزارگههێن شیخادى و شێخ فهخر و شێشمس و كانیا سپى و زمزمێ و شێخ و پیرێن خۆ پهروهسته بت.
4- ل ههموو ڕۆژێن جهژنێ:
أ- سهردهریێن ههموو خاسان سماتێ چێدكهن.
ب- قهواڵ سبهیكا بهرى ڕۆژههلاتێ بهیتا جندى و بهیتا سبێ و ل هێڤارا بهیتا هێڤارى دگهڵ دهف و شبابا دسترێن.
ج- هێڤاران چرایێن خاس و نیشانگهها ڤێدخن.
د-دیسان ل هێڤارا پشتى ڕۆژئاڤا سهما ل جهڵسێ دئێته كێشان.
هـ- ههر دیسا ل هێڤارا و پشتى بهیتا هێڤارى ڕێورهسمێن قنتارێ دئێنه گێڕان.
5- پهرى سواركرن: پهرۆیهكێ ڕهنگینه و ل سهر مهزارگههێن خاس و چاكا دئێته دانان و ل جهژنا جهمایێ ب ئاڤا كانیا سپى دئێنه مۆركرن و سواركرن، ئهڤ ڕێورهسمه ل ڕۆژا چارێ ژ جهژنێ دئێنه گێڕان پهرى ئێك ئێكه دئێنه سواركرن، پشتى پهرى ب ئاڤا كانیا سپى دئێته مۆركرن فهقیر پهریێ د دانێته سهر سهرێ وى كهسێ بڤێت وێ پهریێ سواركهت و دوو قهواڵ دهف و شبابا لێدخن، دهمێ د گههنه جهم بابێ شێخ دێ پهریێ ژێ وهرگرت ههتا دگههته دهریێ قاپیا شیخادى و میرێ شێخا دێ ژێ وهرگرت و گههینته جهم بهرێ شباكێ، هۆسان ڕێورهسمێن پهرى سواركرنێ ب داوى دئێن.
پهریێن دئێنه سواركرن ئهڤهنه:
1- پهریا شیخادى
2– پهریا شێخ حهسهن
3- پهریا شێشمس
4- پهریا شێخ فهخر
5– پهریا شێخوبهكر
6 – پهریا ستیائێس
7- و ئهو كهسێن دچنه لالش پهریا گرێددهن.
6- قهباغ: ڕێورهسمێن قهباغێ ل ڕۆژا پێنجێ ژ جهژنێ دئێنه گێران، كو ههر سێ ئێلێن(ماموسى- قائیدى- ترك) پشكداریێ تێدا دكن، ئهوێن ژ ڤان ههر سێ ئێلان دئێنه دهست نیشانكرن دگهل قهوال و هلگرێ چهقهڕتویێ و هلگرا تاوا بخوورێ ل جهڕسێ كۆم دبن و ب ڕێز بهرهف (بهرێ قهباغێ ) كو دكهفته سهر چیایێ عهرهفاتێ ب رێ دكهڤن و ئهوژى بڤى شێوهى: هلگرێ چهقهڵتویێ- قهوال – هلگرا تاوا بخوورێ- زهلامێن چهكدار و ل پهى ههموویان كچ و ژن دێ چن ههتا دگههنه (بهرێ قهباغێ) ل چیایێ عهرهفاتێ، زهلامێن چهكدار ب رێز دبن و سێ شێلكێن تڤنگا ل دوو جها دئێنه بهردان، جارا ئێكێ ل سهرێ چیایێ عهرهفاتێ و جارا دووێ ل جهم دهرگههێ مهزارگههێ شیخادى، و د دهرگههێ میرى را دچنه ژۆر و ل جهڵسێ كۆم دبن و ل بهر قاپیێ و دیلانهكا ههفت رێزى ل بهر دهنگێ دهف و شبابا دگێرن، ههر د وى دهمى دا مجێور (فهقیر) گایهكى بهرددهت و ئێك ب دهنگهكێ بڵند گازى دكهت و دبێژت “گاى چوو” ههموو دیلانێ بهرددهن و ب ڕهخ گاى دكهڤن، ههر سێ ئێل گاى دبهنه بهر مهزارگههێ شێشمس و ل وێدهرێ وى (گاى) سهرژێدكهن و گۆشتێ وى دكهنه د سماتێ دا.
پاشى ئهڤ ههر سێ ئێله خهلاتێ خۆ ژ سهردهریێ شێشمس وهردگرن و سهردهریێ مهزارگههێ شێشمس پهرۆكهكێ ب ئاڤا كانیا سپى مۆردكهت، و بۆ پشكدارێن ڤێ رێورهسمێ دكهته خهڵات، ئێك ژوان پشكداران وى خهڵاتى د دانێته سهر سهرێ خۆ و ههموو پێكڤه بهر زڤریننه بهحزانێ و ل ماڵهكا شهمسانى خزنه دكن،ههر وهسا دڤێ ڕۆژێ دا تاووسێ جوان دكن، ب ڤى تهرزى ڕێورهسمێن جهژنا جهمایێ ب داوى دئێن.