ناڤهندا نووچهیان – سهما
ئیرۆ ل رێكهفتی 21/2/2026ـێ، ل سهرانسهری جیهانێ یادا ڕۆژا نێڤدهولهتی یا زمانێ دایكێ دهێـته ساخكرن، ئهڤ بیرهوهرییه ژ ئالیێ ڕیكخراوا یونسكو ڤه وهك ههولهكێ بۆ بلندڕاگرتنا فرهڕهنگی یا زمانان و كهلتووری یه ل جیهانێ دهێته ساخكرن.
ئهڤساله ژی لژێر دروشم و ئارستهییێن نووی یێن نێڤدهولهتی دا تهكهزی ل (پهروهردهیا زمانان) وهك بنهمایهكێ سهرهكی بۆ گهشهپێدانا كۆمهلایهتی دهێته كرن.
رهھـ و ڕیشالێن ڤێ رۆژێ دزڤرته بۆ سالا 1952ـێ، كو ژمارهیهكا خویندنكاران ل باژێرێ داكا پایتهختێ نهۆ یێ بهنگلدیش ژ پێناڤی ناساندنا زمانێ دایكێ وهك زمانێ فهرمی گیانێن خۆ كرنه قوربانی، ل سالا 1999 د كۆنفرانسهكێ گشتی دا ل یونسكۆ ب فهرمی ئهڤ رۆژه وهكو رۆژهكا جیهانی هاته ناسكرن و ئارمانج ژی هشیاركرنا گهلان بوو ژ مهترسییا ژناڤچۆنا زمانێ كێمنهیان.
ل یاسایێن نێڤدهولهتی و رێككهفتنێن مافێ مرۆڤی خواندن و ئاخڤتن ب زمانێ دایكێ بتنێ پێـتڤییهكا كهلتوووری نینه، بهلكو مافهكێ بنهرهتییه، پسپۆرێن پهروهردێ ژی كۆكن ل سهر وێ چهندێ كو فێربوون ب زمانێ دایكێ ل قوناغێن سهرهتایی ئاستێ تێگههشتن و داهێنانا تاكی ب رێژهیهكا بهرچاڤ بلند دكهت و دبته ئهگهرێ پاراستنا دیرۆكا زارهكی و كهلهپۆری یا نهتهوان.
ل پهی ڕاپۆرتێن فهرمیێن نهتهوهیێن ههڤگرتی نێزێكی 40%ێ ئاكنجیێن جیهانێ دهستێ وان ناگههته هیچ پهروهردهیهكێ كو ب زمانێ خۆ بخونن و باخڤن، یونسكۆ هۆشداریێ ددهت كو ژ دهستدانا ههر زمانهكی ب واتایا ژ دهستدانا پشكهكا گرنگ عهقلیهت و میراتێ مرۆڤایهتیێ یه.