سەرۆک مەسعود بارزانی نە ب تنێ سەرکردەیەکێ سیاسی، یان ڕێبەرەکێ نەتەوەیی یێ ژیێنامەیا نوی یا کوردستانێ بوویە، بەلکو هەردەم ویژدانەکێ زیندی یێ بەرپرسیار بوویە و هەلگرێ ئێش و برینێن هەمی خەلکێ کوردستانێ بوویە. ب تایبەتی ئێزدیان، یێن ب دەهان سالان ڤە ڕووبەڕووی کۆمەلکوژی و پەراوێزخستن و ژبیرکرنێ بووینە. ئەو هەمیشە پشتەڤان و دەنگێ وان بوویە د دەمێ نەخوشیاندا، و قەلغانەک بوویە بەرامبەری هەولێن ژناڤبرن و تەفەتکرنا وان.
دەمێ د ساڵا ٢٠٠٥ێدا بڕگە و مادێن دەستوورێ نوی یێ عیراقێ دهاتنە نڤیسین، سەرۆک بارزانی ل سەر وێ چەندێ پێداگر بوو کو مافێن ئێزدیان وەک ئایینەکێ ڕەسەن بهێنە چەسپاندن، نە وەک پەراوێزەکێ ب شەرمەوە بهێتە زێدەکرن. ئەوی دڤیا ئەو ببنە پارچەکا نەبڕاو ژ پێکهاتا جڤاکی یا کوردستانێ و عیراقێ، دا خودان پێگە و مافێن خۆ یێن تەمام بن و کەرامەتا وان بهێتە پاراستن.
ب ڤی ڕەنگی، ب هەولا سەرۆک بارزانی، دەقێ دەستووری بوو دانپێدانانەکا مێژوویی، کو ئێستا و ئایندە پێکڤە شاهدن کو ئەڤ ئایینە، سەرەڕای هەمی هەولێن بەردەوام یێن کۆمەلکوژیێ، نەهاتە ژناڤبرن.
هەروەسا سەرۆک بارزانی پێداگر بوو کو ئێزدی د کابینەیا وەزاری یا حکومەتا فیدڕاڵیدا، ب سەرۆکاتیا بەڕێز ئیاد عەلاوی، نوێنەر هەبن. لەورا وەزارەتا ڕێکخراوێن جڤاکا شارستانی پشکا وان بوو، و پشتی وێ وەزارەتا دەولەتێ. ئەڤ هەنگاڤە نە ب تنێ بنەمایێ هەڤپشکیێ چەسپاند، بەلکو هەمان دەم هەڤسەنگیا پێکهاتەیی و دانپێدانان ب تایبەتمەندیا وان ژی وەک پارچەکا ڕەسەن یا پێکهاتا عیراقا فرە نەتەوە و ئایین ڤەگوهاست.
دەمێ هاڤینا ساڵا ٢٠١٤ێ دڕندەترین کابووس ڕووی د ئێزدیان کر و شنگال کەتە دەستێ داعشێ، سەرۆک مەسعود بارزانی ب زوویی بڕیارەکا مێژوویی بۆ ڕزگارکرنا شنگالێ دا. د ساڵا ٢٠١٥دا سەرکەفتن ب خوینا پێشمەرگەی هاتە تۆمارکرن، دا ڕابگەهینیت کو ئەو خاکا تیرۆرێ دڤیا قوت بدەت، تنێ ب ئیرادا ئازادیخوازان ڤەدگەڕیت.
ل وی ڕۆژێ، سەرۆک بارزانی نە ب تنێ بەرگری ل پارچەکا جوگرافی دکر کو ژ دلێ کوردستانێ هاتبوو داببڕین، بەلکو ناسنامەیەکا ب لەناڤچوونێ هەڕەشەلێکری دپاراست، هەبوونەکێ دپاراست کو دڤیان ژ ڕەگ و ڕیشالان دەرێخن. ئەو ژی ناسنامەیا ئێزدیان بوو، یێن کو زەلامێن وان هاتنە سەربڕین، ژنێن وان بوونە کۆیلە و زارۆکێن وان ژ ئامێزا دایکان هاتنە ڕفاندن.
دەمێ کچێن ئێزدی ژ دەستێ داعشێ ڕزگار بوون، سەرۆک بارزانی وەک سەرکردە یان ڕێبەر دگەل وان نەئاخڤت، بەلکو وەک باب و برایەکێ مەزن پێ ڕاگەهاندن کو ئەو کچێن کوردستانێ نە، ئەو شانازی و شکۆنە و نابیت کەرامەتا وان بهێتە شکاندن.
ئەو پەیڤە نە ب تنێ دەربڕین بوون د ئاخفتنەکێدا، بەلکو بوونە ژێدەرەکێ ئەخلاقیێ ڕیشەدار، یێ پێگەهێ قوربانیان زڤڕاندی و بیرهاتنا وان یا بەکۆمەل د ویژدانا گەلەکێ تەمامدا پاراستی.
ژبەر کو سەرکردایەتی ل دەڤ سەرۆک بارزانی نە ب تنێ شمشێرەک بوو د مەیدانا شەڕیدا، بەلکو دادپەروەری ژی بوو د سیاسەتێدا. لەورا سەرۆک بارزانی گەلەک گرنگی دا وێ چەندێ کو ئێزدی بەشداریەکا سیاسی یا ڕاستەقینە هەبیت، د بڕیاراندا بەشداری بکەن و پۆستان وەربگرن، دا ب پەراوێزی نەمینن. شانازیەکا کەسی بوو بۆ من دەمێ سەرۆک بارزانی پلەیا ئاخڤتنڤانێ فەرمی ب ناڤێ بارەگایێ بارزانی دا من. ئەڤە ژی ئاماژەیەکا ڕوون بوو کو متمانە ل دەڤ سەرۆکی نە ب تنێ درووشمەکە بهێتە بلندکرن، بەلکو کردار و پراکتیکە.
ل ساڵا ٢٠٢٢، د دەمێ پێکئینانا حکومەتا فیدڕاڵیدا، سەرۆک بارزانی هەولەکا گەلەک دا دا کو دەنگێ ئێزدیان د ئەنجومەنا وەزیرێن فیدڕاڵیدا مسۆگەر بکەت. باوەریا وی ئەڤە بوو کو بەشداریا سیاسی تەمام نابیت ئەگەر ب نوێنەراتیا ڕاستەقینە نەبیت، نە ب تنێ د دەسەلاتا یاسادانانێدا، بەلکو د دەسەلاتا جێبەجێکرنێدا ژی. بەلێ هندەک لایەن ل بەغدا، وەک عادەتا خۆ یا هەمیشەیی، هەولدا دیمەنێ پەراوێزخستنا بەری نوکە دووبارە بهێننەڤە و ڕەت کر کو ئێزدیەک پۆستێ وەزاری وەربگریت، وەک کو چەرخا مێژوویێ هێشتا ل جهێ خۆ بزڤریت! گەلەک ئەو هەلوێستن یێن ئەم ئێزدی نەشێین پشتگوه بێخین. ئەو شاهدێن زیندینە ل سەر وەفاداریێ د دژوارترین دەم و ڕۆژاندا.
ژ ناڤ دلێ وان ساتان، هەستەکا شانازی و سەربلندی و سوپاسگوزاریێ د ناخێ مەدا نوی دبیتەڤە بۆ ژێدەر و سەرکردەکێ کو ڕۆژەکێ دەستبەرداری کێشێن مە نەبوویە و نەهێلا ناسنامەیا مە ژ هەبوونێ بهێتە سڕین. سەرۆک مەسعود بارزانی، د هەمی هەلوێستاندا، سەلماند کو ئەو دەنگێ دادپەروەریێیە بۆ هەمی پێکهاتێن کوردستانێ و ڕووناکیا وەفادارییێیە د سەردەمەکێدا کو پڕە ژ بێهیڤیێ و تەحەدایان. ئەو ڕێکا نەوەیێن داهاتی ب چەسپاندنا پرەنسیپان و ڕیشەداریا هەلوێستان ڕووناک دکەت.