ل 11ێ ئەیلوولا سالا 1961ێ مەزنترین شۆرەشا نیشتیمانی و نەتەوەیی د دیرۆکا کوردستانێ دا ب رابەرایەتیا بارزانیێ نەمر و ب پێشەنگاتیا پارتی دیموکراتی کوردستان هاتە هەلگیرساندن. ئەو شۆرەشە نە بتنێ شۆرەشەکا چەکداری بوو، بەلکو قوتابخانەکا کوردایەتی و فیداکاری و دیموکراسی و پێکڤەژیانێ بوو، توڤێ هیڤی و باوەریێ دناڤ دلێ مللەتێ کوردستانێ دا چاند و بناغێ موکم یێ بزاڤا رزگاریخوازا کوردستانێ دانا.
ئەگەر بێژین شۆرەشا ئەیلوولێ شۆرەشا دادپەروەریێ بوو، مە راست گۆتیە. چونکی ئەو رێبازا بارزانیێ نەمر یا راستەقینە یا گەلێ کوردستانێ بوو کو هێلا هەمی پێکهاتەیێن کوردستانێ بێی جوداهی سەرێ خۆ هلدن و رۆلێ خۆ دناڤ شۆرەشێ دا بگێرن.
ئێزدیان ب باوەری چەکێ شەرەفێ هلگرت
دناڤ هەمی پێکهاتەیان دا، رۆلێ ئێزدیان رۆلەکێ دیروکی و سەرەکی بوو. ئێزدی بتر ژ هەر ئاین و نەتەوەیەکا دی ل کوردستانێ هاتبوونە تەپەسەرکرن. چ ل چەرخێ بۆری و ب تایبەت د سەردەمێ ئوسمالیان دا دەهان فەرمان ل سەر ئێزدیان هاتنە کرن، کەسی خوە ل ئێزدیان نەدکرە خودان. پشتی دروستبوونا دەولەتا ئیراقێ ژی، دەستهەلاتێن مەلەکی و یێن خۆپەرست ئێزدی پشتگۆهـ هاڤێتبوون. لەوا ئێزدی هەر ل کوڤی دمان و کێم تێکەلیا جڤاکێ دکرن هەر ب ترس و دلەڕاوکێ ڤە.
بەلێ شۆرەشا ئەیلوولێ بوو هیڤیەکا ب هێز. بۆ ئێکەم جار گەلێ کورد شیان رێزێن خۆ رێک بێخیت و هەمی پێکهاتەیێن جڤاکی و ئۆلی بێی جوداهی د ئێک سەنگەر دا کۆم بکەت بۆ بەرگریکرن ژ هەبوون و مافێن رەوا یێن خەلکێ کوردستانێ.
ل ڤێ شۆرەشێ ئێزدیان بۆ جارا ئێکێ سەرێ خۆ هلدا و کەتنە قادا خەباتێ. مل ب ملێ برایێن خۆ یێن موسلمان و مەسیحی و کاکەیی، ب هەمی تەخ و چینێن خۆ ڤە بوونە پێشمەرگە. قوربانی ل پێناڤێ دۆزا گەلێ خۆ دان، دەربەدەریا خۆ ب خودانێن ئاخ و وەلاتی زانین. ئەڤە ژ باوەریەکا مەزن دهات کو ئێزدیان ب رێبازا پارتی و بارزانی ئینابوو، چونکی ئەو رێبازە رێزگرتن ل ئێزدیان و هەر کێم ئاین و نەتەوەیەکا ل کوردستانێ هەی دگرت.
میرێ ئێزدیان و بابە شێخ و چەندین مەزن و کەسایەتیێن جڤاکێ ئێزدی ب هەمی تەخ و چینێن خۆ ڤە گەهشتنە شۆرەشا ئەیلوولا مەزن. ل هەر گوند و باژێرەکێ ئێزدی لێ هەین داخاز ژ مللەتی کرن چەکێ شەرەفێ هلگرن، دژی ستەم و زۆرداریا بەعسیان و داگیرکەران راوەستن و بەرەڤانیێ ژ کوردستانێ بکەن.
رۆلێ ئێزدیان بتنێ هلگرتنا چەکی نەبوو. ئەو دەرگەهێن خانیێن خۆ بۆ پێشمەرگەی ڤەدکرن، ئەرزاق و مالێ خۆ د خزمەتا شۆرەشێ دا دکرن، رێ نیشان و حەشارگەهـ بوون بۆ شۆرەشێ. ئەوان خۆ ب کوردێن رەسەن و کوردستان ب ئاخ و وەلاتێ خۆ یێ پیرۆز دانا زانین.
بەعس تۆلا خۆ ژ ئێزدیان کر، ژبەر ڤی هەلویستێ مێژوویی، پشتی نەکسا سالا 1975ێ و شکەستنا شۆرەشێ ژ ئەنجامێ وێ خیانەتا مەزن کو ئیراقێ نیڤا ئاڤا رووبارێ عەرەبی “شط العرب” دا ئیرانێ بەرامبەر دەستبەرداربوون ژ رێکەفتنا 11ێ ئادارا 1970ێ یا دناڤبەرا سەرکردایەتیا شۆرەشا ئەیلوولێ و دەستهەلاتداریا بەعس دا، جارەکا دی ناوچەیێن مە هاتنە داگیرکرن و گەلێ کورد ب گشتی هاتە دەربەدەرکرن.
گورزێ هەرە مەزن ب ئێزدیان کەت. ئێکەمین پێنگاڤا بەعسیان تعریبکرنا گوندێن ئێزدیان بوو. عەرەب ئینانە سەر گوند و ملک و ئەملاکێن ئێزدیان. ئەڤ ناوچا زەنگین ب خێر و بێر و دەخل و دانێ زۆر ل دەڤەرێن ئێزدیان رادەستی عەرەبان کرن و ئێزدی ئینانە خالا سفرێ و بن دەست کرن ل وان کۆمەلگەهێن زۆرە مللی ئاکنجی کرن. کەرب و کینا بەعسیان ل سەر ئێزدیاتیێ ڤەدگەریت بۆ وێ قوربانی و هاریکاری و پشتەڤانیا ئێزدیان بۆ شۆرەشا ئەیلوولا مەزن یا ب سەرۆکاتیا بابێ رۆحی و نەتەویی بارزانیێ نەمر.
دەستکەفت و رەمزا پێکڤەژیانێ
هەرچەندە شۆرەشا ئەیلوولێ ب شۆرەشەکا سەرانسەری یا هەر چار پارچێن کوردستانێ دهێتە نیاسین و بوو ناڤەندا بەلاڤکرن و بهێزکرنا هەست و هوشیاریا نەتەوایەتی، بەلێ ل سەر ئاستێ سیاسی ژی حکومەتا ئیراقێ نەچارکر دانپێدانێ ب چەندین مافێن گەلێ کورد بکەت و رێکەفتنا 11ێ ئادارێ ب مەزنترین دەستکەفتا ڤێ شۆرەشێ دهێتە هژمارتن.
کەلتورێ پێکڤەژیانێ و سەقامگیریا سیاسی و ئاشتی و دیموکراسی بۆ ئیراقێ ژ ئارمانجێن شۆرەشا ئەیلوولێ بوون. ل سەر ئاستێ نێڤ دەولەتی ژی شیا کێشا کوردی ب جیهانێ بدەتە نیاسین. مێژوویا سیاسی و نەتەوەی یا کوردستانێ گەهاندە قوناغەکا دی یا سەردەمیانە. حکومەت و پەرلەمان و سیستەمێ دیموکراسی و هەلبژارتنێن ئەڤرۆ یێن ئازاد و پێکڤەژیانا ئێستا ل هەرێما کوردستانێ ژ ئەنجامێ خەبات و قوربانی دانا هەردوو شۆرەشێن ئەیلوولا مەزن و گولانێ و خەلکێ نیشتیمان پەروەر و سیاسەتا دروستا پارتی و سەرۆک بارزانی بوویە.
ئەڤە راستیا شۆرەشا ئەیلوولێ یە، شۆرەشا موسلمان و ئێزدی و مەسیحیا بوو، شۆرەشا هەمی رەنگ و دەنگێن کوردستانێ بوو.
