Batinî û Pîroziya Sirrê di Baweriya Êzdiyatiyê de:
Serpêhatiya Dara Mirazê û Varyantên Wê yên Zargotinê
Zargotina Êzdiyatiyê di nav pêlên dîrokê û encamên 74 fermanan de, heya roja me wekî pira di navbera batinî û jiyana rojane de hatiye parastin. Yek ji nimûneyên herî berçav ên vê pîroziyê, çîroka “Dara Mirazê ya Pîrên Xanê an Pîranşehirê” ye. Ev çîrok di bîra gel de bi du varyantên cuda (ya Wasfî Hakarî li herêma Xanê Êzî/Xaltanî – Çelê/Hekaryan û ya Pîr Xelat Eliyas li devera Xanê Êzî-Pîranşehir li aliyê Îranê ku gihandiye min) tê vegêran, lê her du jî li ser yek xala resen radwestin:
Pîroziya sirra batinî ji ber zilmê û bêtifaqiyê namîne.
1. Bingeha Batinî: Dara Kerametê, Bereketa Şîr/Nivişk û Hingivî
Di her du varyantan de jî lehengê sereke darikê benê ye ku li rez yan hewşa Pîrên Xanê (ji mala Hesen Pîr / Hesen Memanî) şîn bûye. Ji du beşên vê darê yên mîna çiçik an memikan, bêyî hebûna pez û mêşan, nivişk (ron) û hingivê paqij dihatin.
Ev bereket di baweriya batinî de diyariya Xwedê û encama dua, tifaqa navxweyî û pakiya dilê pîran bû. Mercê vê bereketa Xwedayî jî ew bû ku ev sirra ruhanî di navbera malbatê de neyê derxistin û tenê ji bo xêr, mêvan û rêwiyan bête ber perestgehê û bête bikaranîn.
2. Du Varyantên Dîrokî yên Vegêranê
Tevî ku naveroka batinî yek e, rêya çîrokê di zargotina herêman de dibe du şax:
- Varyanta Yekem (Herêma Çelê û Xanê): Mîrê Hekaryan û Şêxê herêmê mereq dikin û êrişî ser Pîr Mendê Xanê dikin ku ew sirra vê darê aşkera bike. Dema sirr tê gotin ku ew qudreta Xwedê ye di zikê darê de, dar di wê kêliyê de hişk dibe. Ji bo ku rêza vê kerametê nehat parastin, Mîr biryarê dide ku kevnşopiyek dest pê bike: Her sal di wextê zozanan de, divê her malbat şîrê danekî bide Pîr Mend berî ku derbasî zozanên Xanê bibe (ev kevnşopî heta salên 1990î berdewam kir).
- Varyanta Duyem (Devera Xanê Êzî – li aliyê Îranê û Vegêrana Pîr Hecî): Li vir sê bira hene ku xwediyê darê ne û tifaqa wan ew qas kûr e ku tu carî peyva “na” ji devê wan dernediket. Dema şik û zexta civakê zêde dibe, nelihevhatin dikeve nav birayan, sirr tê eşkere kirin û sirr winda dibe. Piştî windabûna bereketa sirra darê û tifaqa malbatê, bi hatina fermanê re her sê bira ji hev cuda dibin: Yek li ser erdê xwe (Îranê) dimîne, yek ber bi Mergehê/Laleşê – Duhokê ve diçe û ya sêyem jî ber bi Xaltaniyê devera Xana Êzî – Çolemergê ve koç dike.
3. Encam û Rola Gotarê ji bo Civakê
Dema em van her du vegêranan tînin ber hev, em dibînin ku:
- Pîroziya Sirrê (Batinî): Sirr di Baweriya Êzdiyatiyê de tenê veşartina tiştekî nîvco nîne; ew pira ewlehî û bereketa navbera ruhanî û madî ye. Dema sirr bibe qurbana mereqa hişê dervayî an xudparêziyê, ew bereketa ruhanî hildaweşîne.
- Bandora Fermanan: Cuda bûn û belavbûna malbatê di varyanta duyem de, nîşana kûr a dîroka Êzdiyan e ku ji ber 74 fermanan neçar mane çand û baweriya xwe di dil û zargotinê de biparêzin û li parçeyên cuda yên cîhanê belav bibin.
Bi vê riyê, hevrastkirin û hevgirtina van her du gotaran nîşan dide ku gelek çîrokên ku îro cuda dixuyên, di eslê xwe de ji yek çavkaniya batinî ya ronî derketine.