سهما
ئهكاديميست و زمانزانێ كوردێ ئێزدى قەناتی کوردۆ ل ساڵا 1909 ل دهڤهرا قهرسێ ژ ماڵباتهكا ئێزدى ل باکوورێ کوردستانێ ژدايكبوويه.
ژبهر ستهما دهولهتا ئۆسمانيان ل سهر ئێزديان گهلهك ماڵباتێن وان بهرێ خۆ دانه روسيا و پاشى ئهرمهنستانێ، ماڵباتا قهناتێ كوردۆ ژى ئێك ژ ئهوان بوو.
ماڵباتا وى ژ ئهرمهنستانێ بهرێ خۆ دا جۆرجيا و ل وێدهرێ بابێ وى وهغهرا داويێ كر و ئێدى ڕۆژ بۆ ڕۆژێ ژيان ل بهر وى سهخت و دژوار بوو.
سهرهراى ههموو نهخۆشيان دخواندنا خۆدا سهركهفتن ئينا و كارى دكتۆرايێ ب زمانزانيێ بدهستڤهبينت.
ل سالا 1950دهستپێشخهريا ڤهكرنا پشكا زمانێ كوردى ل زانكۆيا لينينگاردێ كر و ل سالا 1961بوويه سهرۆكێ وێ پشكێ.
قەناتی کوردۆ ل ئێكهتيا سۆڤیەتێ دا پلە و پێگهههكێ گرنگ ل ناڤ زانکۆ و ناڤەندێن ڕهوشهنبیری دا ههبوو، ب تایبەت دهمێ بوويه سەرۆکێ پشكا زمانێ کوردی. کوردۆ هاريكاريا کوردێن هەر چار پارچەیێن کوردستانێ دكهت ههتا بكارن ل زانکۆيێن سۆفیەتێ دا بخوونن.
دساڵێن خۆ يێن خهباتا زمانى دا 85پهرتووك چاپكرينه و يێن ژ ههموويان گرنگتر مهم و زين و فهرههنگا كوردى- رووسى و كۆمكرنا چهندين تێكستێن فلكلۆرى، ههتا نوكه ئەو پهرتووك وەک پشكهك ژ ژێدهرێن گرنگ يێن ڤهكۆڵینێن کوردناسیێ دئێنه دانان.
ل سهر ئاستێ زمانێ زمانى قهناتێ كوردۆ، ئێك ژ ناڤێن ههره گرنگ و زيقه د ديرۆكا كوردان دا، ژبهركو ل سهردهمهكێ نهخۆش و پێدڤى سهرێ خۆ ههڵدايه و خۆ ل زمانێ كوردى كريه خودان، لهوا تا نوكه شوون تبلێن وى ديارن.
پشتى خهباتهكا درێژ د زمانزانى و چاندا كوردى دا ل 31ـى چريا ئێكێ ساڵا 1985، دتهمهنێ 76 ساڵيێ دا وهغهرا داويێ كر.
