Ji bo sererastkirina cudabûnên di nav hesabê salnama olî de li gorî kevnariya ilm û qewlên Êzdiyatiyê
Bawermend û Rêberên Hêja,
Wekî xemxwir, nivîskar û berhevkarê kelepûr û zargotina Êzdiyatiyê, ez vê daxwazname û banga vekirî pêşkêşî cenabê Mîr Hazim Tahsîn Beg (Mîrê Êzdiyên Cîhanê), rêzdar Endamên Meclisa Ruhaniyê ya Bilind a Êzdiyatiyê, alim û şêxên pîroz ên Çiyayê Şengalê û hemû rûspî û civata olî ya Êzdîxanê dikim.
- Pêşek, Çarçoveya Kêşeyê û Berdewamiya Pêşniyara Berê
Di nav sîstema baweriya Êzdiyatiyê de, îd, rojî û merasîmên olî mebesta hevgirtin, paqijbûn û parastina nasnameya giyanî ne. Lê belê, di salên dawî de di navbera herêmên cuda ên Êzdîxanê de (Şengal, Şêxan, Bakur û Dîaspora) di diyarkirina rojên îdan û vesazkirina salnama olî de cudabûn û nakokî ketine nav hesabên demê. Ev cudabûn dibin sedema dilgiranî û perçekirina hevgirtina civakî û olî ya gelê me.
Ev bangawazî yekser berdewam û temamkerê gotar û lêkolîna min a berê ye ku li ser portal.netewe.com di bin navê “Pêşniyara Salnameyekê Êzdiyatiyê li ser bingeha salnameya Manga Melik Fexredîn” hatibû weşandin. Armanca me ev e ku ew pêşniyara teologîk û zanistî ya dîrokî bi gavên praktîkî di bin banê desthilatdariya ruhanî de bibe bingeha sererastkirina salnamê.
- Bingeha Olî, Ilmê Qewlan û Şahidiya Micêvirê Quba Şêşims
Bingeha qewl û mezhebên Êzdiyatiyê nîşan dide ku hemû rêûresmên me li gorî ilmê Xwedê û teraziya gerdûnê hatine danîn[cite: 1, 6]. Wekî ku min di gotarên xwe yên berê de teqez kiriye û Şêx Seîd, Micêvirê Quba Şêşims di daxuyaniya xwe ya pîroz de diyar kiriye:
“Me îman e ji qewla, binê ilmê Xwdê çi gotiye me qanûna ilm girtine… Bi vê zera mangê, zera li Êzdîxanê, Şerq û Şamê, şahî û xebere… Berî erd û esmana, berî bahr û binyana, rê hebû tereketa, erkan hebû merifeta… Ev Îda Şêşims e, berî derodinya vê îdê bika me.”
Pîrozkirina Îda Şêşims li gorî gotinên Şêx Seîd, Micêvirê Quba Şêşims e. Ji aliyekî din ve, pênasekirina Serê Sala Êzdiyatiyê jî li gorî “Qewlê Mehan” kûr û zelal e. Di berhema min a berê de (Nasandina Kevneşopên Êzdiyatiyê 1, Stenbol, 2006) jî hatî tesbîtkirin ku di qewl de wiha tê gotin:
“Ji qewlî Fexrî zergûna,
here bi herf e û ye bi nasîn e
Roja binyata vê dinya yê danîne,
ew roj bi xwe kanûne.” – qedîm
Ev rîtuel û riknên pîroz nîşan didin ku Serê Sala Êzdiyatiyê û avabûna binyata gerdûnê rasterast li gorî vî ilmê qedîm di meha Kanûnê de cî digire û divê hesabê salnamê li gorî van qewlan bête sererastkirin.
- Çavkaniyên Belgekirî yên Lêkolînê û Gotarên Berê
Ji bo ku ev daxwazname xwedî bingeheke zexm a arşîvî, teologîk û zanistî be, çarçoveya vê bangawaziyê li ser van çavkaniyên bingehîn hatî avakirina:
- Gotara Sereke ya Salnamê (Portal Netewe):Tolan, Kemal. Pêşniyara Salnameyekê Êzdiyatiyê li ser bingeha salnameya Manga Melik Fexredîn
- Pirtûk û Lêkolîn:Tolan, Kemal. Nasandina Kevneşopên Êzdiyatiyê 1, Stenbol, 2006 (Rêzên “Qewlê Mehan” ên li ser meha Kanûnê).
- Çavkaniya Vîdeoyî ya Yekem (Facebook Share):https://www.facebook.com/share/v/181FimNhZW/ (Axavtina Şêx Seîd, Micêvirê Quba Şêşims).
- Çavkaniya Vîdeoyî ya Duyem (Posta Facebookê):https://www.facebook.com/share/p/1ETPV4kEok/
- Arşîv û Platformên Lêkolînê:Gotar û lêkolînên nivîskar di platforma com de di derbarê felsefeya zindî ya Şêşims û zargotina herêmê de.
- Xalên Sereke yên Daxwaza Sererastkirinê
| Rêz | Mijara Sererastkirinê | Armanc û Pêşniyar |
| 1 | Berdewamkirina Salnameya Manga Melik Fexredîn | Pejirandina fermî ya pêşniyara salnamê ku li ser bingeha koka teologîk a Manga Melik Fexredîn hatibû amadekirin di portal.netewe.com de. |
| 2 | Serê Sala Êzdiyatiyê di Kanûnê De | Sererastkirina Serê Sala Êzdiyatiyê di meha Kanûnê de li gorî rîtuelên “Qewlê Mehan” (“Roja binyata vê dinya yê danîne, ew roj bi xwe kanûne”). |
| 3 | Pîrozkirina Îda Şêşims | Pîrozkirina Îda Şêşims li gorî daxuyaniya olî ya Şêx Seîd (Micêvirê Quba Şêşims) û ilmê qewlan. |
| 4 | Yekxistina Salnama Olî | Damezrandina komîsyoneke bilind a ji alim û stêrnasan da ku hesabê rojî û îdan li seranserê civakê bibe yek. |
| 5 | Vegera ser Ilmê Qewlan | Derxistina hesabên salnamê ji tevlîheviyên paşketî û zivirandina ser pênaseya nûra Şêşims û teraziya gerdûnê. |
- Encam û Bangawazî
Ez wekî Kemal Tolan, bi hemû rêz û hurmeta xwe ya ji bo bawerî û mîrata bav û kalan, lavayan ji text û dîwana olî dikim ku hûn vê kêşeyê bi çavê berpirsyariya dîrokî binêrin. Sererastkirina hesabê salnamê li gorî pêşniyara “Manga Melik Fexredîn” û ilmê qewlên ku Xwedê berê ji me Êzdiyan re diyarî kiribû, dê bibe mertalê herî xurt ji bo parastina nasname û yeketiya miletê me.
Bi rêz û hurmet,
Kemal Tolan
Nivîskar, Xemxwir û Berhevkarê Kevneşopiyên Êzdiyatiyê