ڤهكۆلین / هاریكارێ پرۆفیسۆری وهلید ئهلحهیالی
ئاینێ ئێزدیان ئێکە ژ کەڤنترین ئاینێن ل روژهەلاتا ناڤین کو هەتا ئیرۆ یێ مایی، و وەک نموونەیهکا جودا یا فرە رەنگی و ئاینی دهێتە ناسین، ژ بەر پێگەهێ بلند یێ ملیاكهتان د ڤی ئاینی دا، ب تایبەت “تاوسی مەلەک”، جاران ب “ئاینێ مەلاییکەتان” ژی دهێتە ناڤکرن.
١. رەهـ و ریشالێن دیرۆكی
ئێزدیاتی ئاینەکێ خوداپەرستی (تەوحیدی) یە و ب گەلێ کورد ڤە یێ گرێدایە، هندەک ڤەکۆلەر دبێژن کو رەهێن وێ دزڤرن بۆ شارستانیەتێن کەڤن یێن میسۆپۆتامیا (بابل و میسرائی)، و هندەک ژی دبێژن کاریگەرییا زەردەشتی و مانەوی ل سەر هەبوویە، ل سەدێ شەشێ کۆچی، شێخ عدی بن مسافر (شیخادی) رۆلەکێ مەزن د رێکخستنا باوەر و رێورەسمێن ڤی ئاینی دا گێڕایە.
٢. باوەری و خودێ پەرستی
ئێزدی ب خودایەکێ تاک و تەنێ باوەر دکەن کو خالقێ گەردوونی یە، تایبەتمەندیێن سەرەکی یێن عەقیدا وان:
-
باوەری ب ئێکبوونا خودێ.
-
نەبوونا هێزەکا شەری (شەیتان) کو دژی خودێ بت، مرۆڤ ب خۆ بەرپرسە ژ کریارێن خۆ.
-
پەیوەندییا راستەوخۆ دگەل خودێ ب رێکا دوعا و نزایان، بێی هەبونا ناڤبێنکاران.
٣. ملیاكهت و تاوسێ مەلەک
ئێزدیاتی ب “ئایینێ ملیاكهتان” دهێتە ناسین چونکی باوەریا وان ئەوە کو خودێ هەفت ملیاكهت ژ نورا خۆ چێکرینە دا گەردوونی بڕێڤە ببەن، تاوسی مەلەک سەرۆکێ وانە، د باوەرییا ئێزدیان دا، نەسوژدەبرنا وی بۆ ئادەمی نیشانا وەفاداریێ بوو بۆ فەرمانا خودێ (کو سوژدێ بۆ کەسێ نەبەت ژ بلی خودێ)، لەورا ئەو سیمبولێ ئاشتیێ یه.
٤. دەقێن پیرۆز و زمان
-
پەرتووکێن پیرۆز: “جەلوە” و “مهصحهفا رهش”.
-
زمان: زمانێ کوردی (کرمانجی) زمانێ دوعا و رێورەسمێن ئاینی یە و ب زمانەکێ پیرۆز دهێتە دانان.
٥. رێورەسم و جەژن
-
دوعا: ب تاکەکەسی و بەرەڤ رۆژێ (سیمبولێ نورا خودێ) ل دەمێ هەلاتن و ئاڤابوونێ دهێتە کرن.
-
حەج: زێدەباری جەژنێن وەک (چوارشەمبا سهرێ نیسانێ سالا نوو و جەژنا جەمایێ)، زیارەتا پهروهستهبوونا رۆحی یێ ئێزدیان “لالشا نورانی” باشورێ كوردستانێ، فەرزە ل سەر هەر ئێزدیەکێ سهرهدانێ بكهت.
٦. سیستەمێ جڤاکی و فهلسەفا ئاشتیێ
جڤاکێ ئێزدی ل سەر سێ تەبهقان ئاڤا بوویە (شێخ، پیر، مرید) و زەواج د ناڤبەرا وان دا نینە، ئەڤ ئاینە یێ داخستی یە و بانگەشێ (تبشیر) بۆ خۆ ناکەت، فهلسەفا وان ل سەر:
-
لێبۆرین و رێزگرتنێ یه ل سروشتی.
-
دوورکەفتن ژ توندوتیژیێ.
-
هەولدان بۆ ئاشتیێ دگەل هەموو مروڤایەتیێ.
دەرئەنجام: نڤیسەر دگەهتە وێ باوەرییێ کو ئێزدیاتی ئاینێ “ملیاكهتان و ئاشتیێ” یە.
تێگەهشتنا دروست و دوور ژ وێنەیێن شێواندی، دێ بتە ئەگەرێ بهێزکرنا دیالۆگێ و قەبولکرنا هەڤدو د ناڤبەرا کهلتووران دا.